( 1 ) حكومت عثمان مسلمين ، با اضطراب ، نگرانى و پريشانى بسيار به استقبال خلافت عثمان رفتند و نيروهاى خيّر ، آشفته شده و بر دين خود ترسيدند و پيروزى امويان در حكومت را پيروزى نيروهاى مخالف اسلام دانستند . « دوزى » عقيده دارد كه پيروزى امويان ، پيروزى گروهى بود كه دشمنى با اسلام را در دل خود پنهان مىداشتند « 1 » . ( 2 ) آنچه مسلمين از آن نگران بودند و از آن بيم داشتند ، محقق گرديد ، زيرا پس از اندك زمانى ، حكومت عثمان كوشيد تا قريشيان را ثروتمند سازد و با سران و بزرگان ، سازش نمايد و به آنها امتيازات ويژه بدهد و آنان را بر منابع درآمد مسلمين و خراج آنان مسلّط سازد و اقتصاد دولت را بازيچه قرار دهد و پستهاى عالى را به بنى اميه و خاندان ابى معيط و ديگران بدهد ، از آنها كه ارزشى براى خداوند قايل نيستند تا آنجا كه آشوب ، حاكم شد و فتنه‌ها در همهء سرزمينها گسترش يافت . ( 3 ) بارى ، هنگامى كه ابن عوف ، عثمان را به عنوان خليفه بر مسلمين تحميل نمود ، بنى اميه و ديگر قبايل قريشى دور او را گرفتند و طرفدارى كامل خود را از

--> ( 1 ) اتجاهات الشعر العربى ، ص 26 .